Bill of Materials (BOM)

Định nghĩa (Definition)

Bill of Materials (BOM) (Định mức vật tư) là danh sách đầy đủ tất cả nguyên vật liệu, linh kiện, và bán thành phẩm cần thiết để sản xuất một đơn vị thành phẩm, thể hiện dưới dạng cây cấu trúc sản phẩm (Product Structure Tree) theo các cấp (levels).

Giải thích chi tiết (Detailed Explanation)

Cấu trúc cây (Product Structure Tree):

Level 0:        Xe đạp (1)
                /    |    \
Level 1:   Khung(1) Bánh(2) Yên(1)
              |      /   \
Level 2:   Sơn(0.5L) Vành(1) Lốp(1)
                        |
Level 3:             Nan hoa(36)

Các khái niệm:

• Level 0: Thành phẩm (finished product)
• Level 1, 2, 3…: Các cấp linh kiện con, càng xuống càng chi tiết
• Parent (Cha): Sản phẩm ở cấp trên
• Child/Component (Con): Linh kiện ở cấp dưới
• Quantity per parent: Số lượng linh kiện con cần cho 1 đơn vị cha

Vai trò trong Material Requirements Planning (MRP):

BOM là bản thiết kế cho MRP biết:

• Để làm 1 xe đạp cần CHÍNH XÁC những gì
• Bao nhiêu mỗi thứ
• Thứ tự lắp ráp (từ level thấp nhất lên)

Loại BOM:

1. Single-level BOM: Chỉ liệt kê cấp 1 (linh kiện trực tiếp)
2. Multi-level BOM (Indented BOM): Tất cả các cấp, có thụt đầu dòng
3. Planning BOM: Dùng cho S&OP, gom nhóm sản phẩm

Lưu ý quan trọng:

• Low-Level Coding: Mỗi linh kiện được gán level thấp nhất mà nó xuất hiện → tránh tính trùng trong MRP
• BOM phải luôn cập nhật — nếu sai → MRP tính sai → đặt thừa hoặc thiếu nguyên liệu

Ví dụ thực tế (Real-world Example)

BOM của 1 chiếc bánh mì sandwich:

Level 0:    Bánh mì Sandwich (1)
            /       |       \
Level 1: Vỏ bánh(2) Nhân(1) Rau sống(1 phần)
           |         |        |
Level 2: Bột mì   Thịt     Xà lách(2 lá)
         (100g)   nguội     Cà chua(2 lát)
         Men(5g)  (50g)     Dưa chuột(3 lát)
         Nước(50ml) Phô mai
         Muối(2g)  (1 lát)

MRP cho 100 sandwich:

• Vỏ bánh: 100 × 2 = 200 vỏ → Bột mì: 200 × 100g = 20kg
• Thịt nguội: 100 × 50g = 5kg
• Xà lách: 100 × 2 = 200 lá
• v.v.

Mối liên hệ (Relationships)

• Đầu vào cho: Material Requirements Planning (MRP)
• Kết hợp với: Master Production Schedule (MPS) (MPS nói bao nhiêu sản phẩm, BOM nói cần gì)
• Quản lý trong: Enterprise Resource Planning (ERP)
• Liên quan: Inventory (kiểm tra tồn kho từng linh kiện)
• Thuộc chương: Chapter 15 — Resource Planning

Công thức (Formula)

Gross Requirements (Nhu cầu gộp) cho linh kiện con: $GrossRe{q}_{child}=PlannedOrderReleas{e}_{parent}\times QtyperParent$

Ví dụ:

• Cần sản xuất 100 xe đạp (parent)
• Mỗi xe cần 2 bánh xe (qty per parent = 2)
• Gross Requirement bánh xe = 100 × 2 = 200 bánh
• Mỗi bánh cần 36 nan hoa → Gross Requirement nan hoa = 200 × 36 = 7,200 nan hoa